2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 7. maddesi (a) bendi ile; "Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında can ve mal güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak", aynı maddenin (b) bendi ile de; "Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek, yayınlamak ve kontrol etmek" görev ve yetkisi Genel Müdürlüğümüze verilmiştir.
Yine, adı geçen Kanunun 15. maddesi gereğince çıkarılan Trafik İşaretleri Hakkında Yönetmeliğin 3. maddesinde ise " Trafik işaretlerinin standartları, anlam, nicelik ve nitelikleri ile karayoluna uygulama tekniğinin esasları Karayolları Genel Müdürlüğünce tespit edilerek ayrıca bir elkitabı haline getirilir" denilmektedir.
Yukanda belirtilen ilgili Kanun ve Yönetmelik hükümleri çerçevesinde 218 Yayın Nolu Trafik İşaretleri Elkitabı, yeniden incelenerek, 8 Kasım 1968 tarihinde Viyana'da kabul edilen Karayolu Trafik Sözleşmesi ve Karayolu İşaretleri ve Sinyalleri Sözleşmesi kapsamında yeniden düzenlenmiştir.
Tüm karayolculara, konu ile ilgili kişi ve kuruluşlara ve kamuoyuna sunarız.
İÇİNDEKİLER
1- Trafik İşaretleri 9
2- Trafik İşaretlerinde Sorumluluk 10
3- Trafik İşaretlerinin Teknik Dayanağı 10
4- Tanımlar 11
YATAY İSARETLEME
5- Genel 14
6- İşaretlerin Ölçüleri 17
6.1- Çizgi Ölçüleri 17
6.2- Kapalı alanlar (Ofset Taramalar) 18
7- Yol Eksenine Dikyada Belirli Bir Açı İle Çizilen Çizgilerle İşaretleme 19
7.1- Duraklama ve Park Yasağı Çizgileri 19
7.2- Yaya Geçidi Çizgileri 20
7.3- Bisiklet Geçidi Çizgileri 21
7.4- Yaya Geçitlerinde Sinyalizasyon Tesisinin Yeri 22
7.5- Durve Yol ver Çizgileri 23
7.5.1- DurÇizgileri 23
7.5.2- Yol ver Çizgileri 24
7.6- Yavaşlama Ön Uyarı ve Yavaşlama Uyarı Çizgileri 25
7.7- Reflektif Yol Butonu ile İşaretleme 27
7.8- Sisli Kesimlerde İşaretleme 29
8- Kavşak Bulunmayan Yolların İşaretlenmesi 31
8.1- Sabit Genişlik Sg<5.50m. Olan Yolların İşaretlenmesi 31
8.2- SabitGenişlik5.50m<Sg<6.25m. Olan Yolların İşaretlenmesi 32
8.3- Sabit Genişlik6.25m. OlanYolların İşaretlenmesi 33
8.4- SabitGenişlik6.50<Sg<8.00m. OlanYolların İşaretlenmesi 34
8.5- SabitGenişlik7.50<Sg<9.00m. Olan Yolların İşaretlenmesi 35
8.6- Sabit Genişlik Sg>9.00m. Olan Yolların İşaretlenmesi 36
8.7- Dört Şeritli Taşıt Yollarının İşaretlenmesi 37
8.7.1- Fiziki Engelle Bölünmeyen Dört Şeritli Yolların İşaretlenmesi 37
8.7.2- Fiziki Engelle Bölünen Dört Şeritli Yolların İşaretlenmesi 38
8.8- Düşey ve Yatay Kurbların İşaretlenmesi 39
8.8.1- Düşey Kurpların İşaretlenmesi 39
8.8.2-Yatay Kurpların İşaretlenmesi 40
8.9- İlave Yol Şeritlerinin Başlangıcı ve Sonu 41
8.10- Geçme Yasağı Yaklaşımının Ön Bildirim Okları ile Uyarılması 47
9- Kavşak Noktalarının İşaretlenmesi 48
9.1- Genel 48
9.2- Sola Dönüş Şeridi Bulunmayan İki Şeritli Yolların İşaretlenmesi 49
9.3- Sola Dönüş Şeridi Bulunan İki Şeritli Yolların İşaretlenmesi 50
9.4- Dört veya Daha Fazla Şeritli Yolların İşaretlenmesi 52
9.5- Dönel Kavşakların İşaretlenmesi 54
10- Tırmanma Şeritlerinin İşaretlenmesi 56
10.1- 2+1 Tırmanma Şeritlerinin İşaretlenmesi 57
10.2- 2+2 Tırmanma Şeritlerinin İşaretlenmesi 58
10.3- (2+1),(2+2) Karışık Kesitli Tırmanma Şeritlerinin İşaretlenmesi 59
11- Park İşaretleri 63
11.1- Park Alanı İşaretlenmesi 63
11.2- ParkYasağı Bulunan Alanların İşaretlenmesi 66
12- Durak Yerlerinin İşaretlenmesi 68
12.1- Yerleşim Birimi İçindeki Yollarda Durak Yerleri 68
12.2- Yerleşim Birimi Dışındaki Yollarda Durak Yerleri 69
13- Oklar, Semboller 70
13.1- Uzunluklan 5 m. Olan Yön Okları 70
13.2- Uzunluklan 7,5m. Olan Yön Oklan 73
13.3- Uzunluğu 5m. olan Ön Bildirim Oku 76
13.4- Yol Ver Sembolü 77
14- Harfler ve Rakamlar 79
14.1- Harfler 79
14.1.1- Hız Sınırı 60 km/s veya Daha Az Olan Yollarda Harf Boyutları ...80
14.1.2- Hız Sınırı 60 km /s ' ten Fazla Olan Yollarda Harf Boyutları 85
14.2- Rakamlar 89
14.2.1- Hız Sınırı 60 km/s veya Daha Az Olan Yollarda Rakam Boyutları 89
14.2.2- Hız Sınırı 60 km /s ' ten Fazla Olan Yollarda Rakam Boyutları ...92
15- Figürler 96
15.1- Bisiklet Figürü 96
15.2-Yaya Figürü 97
15.3- Özürlü Sürücü Figürü 98
DÜSEY İSARETLEME
16-Genel 99
17- Trafik İşaret Levhalarının Sınıflandırılması 99
18- Trafik İşaret Levhalarının Boyutları 100
19- Trafik İşaret Levhalarında Renkler 101
19.1- Standart Trafik İşaret Levhalarında Renkler 101
19.2- Boyutları Değişken Standart Bilgi Levhalannda Renkler 101
20- Trafik İşaret Levhalarında Kullanılan Geri Yansıtıcı (Reflektif)
Malzemeler 102
21- Trafik İşaret Levhalarının Montajı 103
21.1- Standart İşaret Levhalarının Montajı 103
21.1.1- Yerleşim Alanları Dışında Montaj 104
21.1.2- Yerleşim Alanları İçinde Montaj 105
21.2- Boyutları Deyişken Standart Bilgi Levhalarının Montajı 105
21.3- Bir Konsola Asılacak İşaret Levhalarının Montajı 106
21.4- Kaplama Üstü Yön Levhalarının Montajı 106
22- Trafik İşaret Levhalarının Montajında Dikkat Edilecek Hususlar 107
23- Tehlike Uyarı İşaretleri (T - Grubu) 110
24- TrafikTanzim İşaretleri (TT-Grubu) 139
24.1- Öncelik bildiren trafik işaret levhaları 140
24.2- Yasaklama ve kısıtlama bildiren trafik işaret levhaları 145
24.3- Mecburiyet bildiren trafik işaret levhaları 165
25- Trafik Bilgi İşaretleri (B-Grubu)
175
25.1- Standart Bilgi İşaret Levhaları 175
25.2- Boyutları Değişken Standart Bilgi Levhalan 175
25.2.1- Renkler 177
25.2.2- Birleşik Renkler 177
25.2.3-Yazı Serileri 180
25.2.4- Maksimum Boyutlar 186
25.2.5- Yol Numaraları 186
25.2.6- Oklar 188
25.2.7- Figürler 189
25.3- Kavşak öncesi yön levhaları 190
25.4- Diğeryön levhaları 207
25.5- Yer ve sınır levhaları 214
25.6- Meskun mahal isim levhaları 216
25.7- Coğrafi bilgi levhaları 220
25.8- Karayolları teşkilatına ait bilgi levhaları 221
25.9- Uzakhk levhaları 223
25.10- Diğerbilgi levhaları 228
26- Duraklama ve Park Etme İşaretleri (P-Grubu) 253
27- Yapım Bakım Onarım İşaretleri (YB-Grubu) 256
28- Paneller (PL-Grubu) 258
1-TRAFİKİŞARETLERİ
Genel:
Trafik işaretleri, Avrupa Ekonomik Konseyine üye ülkelerin 8 Kasım 1968 yılında Viyana'da imzalamış oldukları Karayolu Işıklı İşareti ve İşaret Levhalan Anlaşması ile söz konusu anlaşmanın daha sonraki revizyonlarında yer alan hususlara dayanmaktadır.
Bu Elkitabında, trafik işaretlerinin tasarım ve kullanım esasları ile diğer bazı trafik kontrol elemanlarında söz konusu olan temel esaslara yer verilmekte olup, bu esaslara taşıt trafiğine açık olan tüm karayollarında uyulması zorunludur.
Trafik işaret levhaları, yolu kullananlara yol ve çevresinin genel karakteristikleri hakkında gerekli görülen uyan ve önerilerin yazı ve semboller halinde mesajlarla aktarılmasını sağlarlar. Nizami birşekilde kullanıldıkları takdirde, trafik işaret levhaları karayolu güvenliğine büyük ölçüde katkıda bulunurlar.
Trafik işaretlerinin tesisinde aşağıdaki 5 temel kural devamlı göz önünde bulundurulmalıdır.
- Standart olmayan işaret ve tesisler kullanılmamalıdır.
- Trafik işaret levhalarının uygun bir kararla kullanılması ve bunların sayısının
sınırlandırılması gerekir. Trafik işaret levhalarının gereksiz olarak fazla sayıda
kullanılmaları, inandırıcılıklarını ve etkinliklerini yitirmelerine neden olur. Bu
bakımdan, trafik kontrol elemanları mümkün olduğu kadar az fakat gerektiği kadar
çokolmalıdır.
- Trafik işaretleri ve tesisleri, trafik güvenliği için büyük anlam ifade ederler. Öyle
tesis edilmelidirler ve bakımları öyle yapılmalıdır ki gece-gündüz hareket halindeki bir
araçtan rahatça tanınıp anlaşılabilmelidir.
- Trafik işaretleri ve tesislerinin amaca uygunluğu, yörenin yabancıları tarafından
test edilmelidirler. Yani, işaretleme yöreyi bilenlere göre değil, yörenin yabancılarına
zorluk çıkartmayacak şekilde yapılmalıdır.
- İşaretlemeyi yapan Kuruluşların, trafik işaretlerini bu Elkitabında belirtilen
esaslar dahilinde ve sadece Elkitabında konulması gerektiği belirtilen durumlarda
kullanması gerekmektedir. Elkitabında işaret levhalarının konulmasının gerekli
olduğu durumlar belirtilmiştir. Elkitabındaki şekillerde genel olarak anlatılan konu ile
ilgili işaretlere yer verilmiş olup, şekillerde gerekli olabilecek diğer işaretlerin
kullanılmamasını gerektirmez.
2- TRAFİK İŞARETLERİNDE SORUMLULUK
Karayolları Trafik Kanunu'nun 7. Maddesi ile;
- Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında can ve mal güvenliği
yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yapmak,
- Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek, yayınlamak ve kontrol
etmek, sorumluluğu Karayolları Genel Müdürlüğüne verilmiştir.
Karayolları Genel Müdürlüğü dışında hiç bir kurum, kuruluş veya özel şahıslar yazılı izin almaksızın Genel Müdürlük bakım ağına dahil karayolu ağı üzerine veya sorumlu olduklan karayolu ağı üzerine Trafik Kontrol Elemanları yerleştiremez.
Karayolları Trafik Kanunu'nun 15. Maddesi ile;
- Trafik işaretlerinin standart, anlam, nicelik ve nitelikleri ile diğer esasları hazırlama
sorumluluğu da Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'na verilmiştir.
3- TRAFİK İŞARETLERİNİN TEKNİK DAYANAĞI
Trafik işaretlerinin uygulanmasında yeknesaklık sağlanmalıdır.
Trafik kontrol elemanlarının kullanımı aşağıdaki genel esaslara dayandırılmalıdır.
Trafik Kontrol Elemanları;
• Bir ihtiyacı karşılıyor olmalı,
• Yeterince dikkat çekici olmalı,
• Basit ve anlamı açık olmalı,
• Saygı ve itibar ediliyor olmalı,
• Kolay okunabiliyorolmalı,
• İşaret ile verilen emrin yerine getirilebilmesi için kullanıcıya yeterli zamanı tanıyor
olmalıdır.
10
4-TANIMLAR
Trafik İşaretleri: Trafiği düzenleme amacı ile kullanılan işaret levhaları, ışıklı ve sesli işaretler, yer işaretlemeleri ile trafik zabıtası veya diğer yetkililerin trafiği yönetmek için yaptıkları hareketlerdir.
İşaret Levhası: Sabit veya taşınabilir bir mesnet üzerine yerleştirilmiş ve üzerindeki sembol, renk ve yazı ile özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan tertibattır.
Işıklı ve Sesli İşaretler: Trafiği düzenlemede kullanılan ışıklı ve sesli, sabit veya taşınabilir, elle kumanda edilebilen veya otomatik çalışan, üzerinde çeşitli renk, sembol, yazı bulunan ve belirli yanma süresi olan, ışık veya sesle özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan tertibattır.
İşaretleme: Taşıt yolu ile bordür, ada, ayırıcı, otokorkuluk gibi karayolu elemanları üzerindeki çeşitli renkte çizgi, şekil, sembol, yazı ve yansıtıcı ve benzerleri özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan tertibattır.
Trafik Kontrol Elemanları: Trafik güvenliği ve düzeninin sağlanmasına yönelik olarak karayoluna dikilmiş veya yerleştirilmiş trafik işaretleri ile diğer tertibatlardır.
İki Yönlü Karayolu: Taşıt yolunun her iki yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.
Tek Yönlü Karayolu: Taşıt yolunun yalnız bir yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.
Bölünmüş Karayolu: Bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir ayırıcı ile belirli bir şekilde diğertaşıtyolundan ayrılması ile meydana gelen karayoludur.
Anayol: Ana trafiğe açık olan ve bunu kesen karayolundaki trafiğin, bu yolu geçerken veya bu yola girerken, ilk geçiş hakkını vermesi gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayoludur.
Tali Yol: Genel olarak üzerindeki trafik yoğunluğu bakımından, bağlandığı yoldan daha az önemde olan yoldur.
Yaya Geçidi: Taşıt yolunda, yayaların güvenli geçebilmelerini sağlamak üzere, trafik işaretleri ile belirlenmiş alandır.
Kavşak: İki veya daha fazla karayolunun kesişmesi, birleşmesi veya ayrılması ile oluşan ortak alandır.
Banket: Yaya yolu ayrılmamış karayolunda, taşıt yolu kenarı ile şev başı veya hendek iç üst kenarı arasında kalan veya olağan olarak yayaların ve hayvanlan kullanacağı, zorunlu hallerde de araçların faydalanabileceği kısımdır.
11
Okul Geçidi: Genel olarak okul öncesi, ilköğretim ve orta dereceli okulların çevresinde özellikle öğrencilerin geçmesi için taşıt yolunda ayrılmış ve bir trafik işareti ile belirlenmiş alandır.
Kenar Çizgisi: Kaplama üzerinde karayolu şeridinin dış sınırını gösteren çizgidir.
Şerit Çizgisi: Kaplama üzerinde trafik akım şeritlerini birbirinden ayıran ve şeritlerin iç sınırlarını gösteren çizgidir.
Boyuna Devamlı Çizgi: Taşıtların bu çizgiyi geçmemeleri gerektiğini bildirir. Boyuna Kesikli Çizgi: Taşıtlann öndeki taşıtları geçebileceklerini bildirir.
Boyuna Devamlı ve Kesikli Çizgi: Trafiğin, kesikli çizgi tarafında geçilebileceğini, devamlı çizgi tarafında geçilemeyeceğini bildirir.
Boyuna Paralel Devamlı İki Çizgi: Trafiğin iki taraftan da geçilemeyeceğini bildirir.
Ayrılma ve Katılma Çizgisi: Ayrılma ve katılma alanlarında kenar çizgisi ile yavaşlama ya da hızlanma şeritlerini ayıran, bu şeritlerin bulunmadığı yerlerde de ayrılma ve katılma alanlarını belirleyen kesikli geniş çizgilerdir.
Tarama: Yol eksenine dik ya da belirli bir açı ile çizilen geniş çizgidir.
Yön Okları: Şerit seçimi ve yönlendirme amacıyla kaplama üstüne ve şeritlerin ortasına çizilen ve bir ok biçimini içeren figürlerdir.
Fiziksel Burun: Bir yol ayrımında ya da katılımında kaplamasız bölgenin uç noktasıdır.
Geometrik Burun: Bir yol ayrımında ya da katılımında iki kenar çizgisinin ayrıldıkları ya da birleştikleri noktadır.
Ofset: Geometrik burun ile fiziksel burun arasında kalan kaplamalı bölgedir.
Buton ve Kedi Gözü: Taşıt yolu üzerine yapıştırma ve çakmak suretiyle, kullanış yerine göre çeşitli rengi ve yansıtıcı özelliği olan elemanlardır.
Trafik Uyarı İşaretleri (T - Grubu): Yolu kullanıcılarını, yol üzerindeki bir tehlike konusunda uyaran ve bu tehlikenin özelliği konusunda bilgilendiren işaretlerdir.
Trafik Tanzim İşaretleri (TT - Grubu): Yol kullanıcılannı, çeşitli yasaklama ve kısıtlamalar hakkında bilgilendiren işaretlerdir.
Bilgi İşaretleri (B - Grubu): Yolu kullanıcılarını, yol ve çevresi ile yol güzergâhında bulunan yerleşme birimleri ve yolculuk sırasında gerekebilecek diğer yardımcı hizmetler hakkında bilgilendiren işaretledir.
12
Duraklama ve Park Etme İşaretleri (P - Grubu): Sürücülerin araçlarını park edebilecekleri ya da durdurabilecekleri yerlerin denetim ve düzenlenmesinde kullanılan işaretlerdir.
Otoyol İşaretleri (O - Grubu): Sadece erişme kontrollü karayolları (otoyol) üzerinde kullanılan işaretlerdir.
Yapım Bakım ve Onarım İşaretleri (YB - Grubu): Yol kullanıcılarını, yapım, bakım ve onarım sahalarına girerken uyarmada kullanılan san zemin renkli işaretlerdir.
Paneller: Genellikle standart işaret levhalarının ve gerektiğinde diğer bilgi levhalarının altına yerleştirilen ve bu işaret levhalarının mesajları ile ilgili olarak ek bilgiler veren düşey işaretleme levhalarıdır.
13
YATAY İŞARETLEME
5-GENEL
Yol kaplaması işaretleri (Yatay İşaretleme); trafiğin düzenlenmesi, bazı yasaklama ve kısıtlamaların belirtilmesi ve yolu kullananlara rehberlik etmesi amacıyla yol yüzeyine çizilen çizgiler, oklar, yazı ve sembollerden oluşmaktadır.
Yol kaplaması işaretleri, gündüz yol kaplaması ile iyi bir kontrast oluşturmalı, gece far ışığında özel katkı maddelerinin etkisiyle kolayca görünür olmalıdır.
Yol kaplaması işaretlerinin de trafik işaret levhalarında olduğu gibi aynı etkiyi yaratması bakımından mutlaka gece görünürlüğünün sağlanması gereklidir.
Yol kaplaması işaretlerinin algılanması trafik işaret levhalarına nazaran daha fazla olduğu için sürücülere verilen mesajlar daha kolayca yerini bulmaktadır.
Yol kaplaması üzerine çizilen çizgilerle, yazılarla, yapılan ok ve sembollerle sürücülere önceden yol hakkında bilgiler verilir, yasaklama ve kısıtlamalar bildirilir.
Yatay işaretleme ile verilecek mesajlar:
1- Yol kaplaması yüzeyine çizilen çizgilerle, yolu kullananlara geçme yasaklan
bildirilir.
2- Şerit çizgileri ve yönlendirici oklar ile kavşaklarda ve yollarda trafiğin seyir yönüne
uygun şeridi kullanması ve sonucunda yol kapasitesinin arttırılması sağlanır.
3- Kenar çizgileri ile yolun kaplama sınırları sürücülere bildirilir.
4- Yoldaki bakım-onarım çalışma sahalan ve olağandışı daralma ya da kaplamadaki
farklılıklar gösterilir.
5- Yaya geçidi gibi işaretlerle yolun aynı düzeyde yayalar tarafından da kullanılma
olasılığı belirtilmiş olur.
Yatay işaretlemenin; trafik düzeninin sağlanması ve yol emniyetinin yerine getirilmesi fonksiyonunu başarabilmesi, ekonomi ilkelerine uygun olması ve gereksiz trafik müdahaleleri ve uygulama esnasında kargaşa yaratmaması için aşağıdaki özellikleri taşıması gereklidir.
• İyi tanımlanmış geometrik boyutlandırma olmalıdır. Yani çizginin eni, boyu,
sembol, yazı ve rakamların ebatları verilen toleransları aşmamalıdır.
• Gündüz görünürlüğünün sağlanabilmesi için işaretleme yeterince beyaz, ışığı
geri yansıtma (retrorefleksiyon) ve kirlenme direnci (kir ve pas tutmama
özelliği) yüksek olmalıdır.
14
• Her türlü ışık altında yeterince görünür olmalıdır.
• Kaymaya yeterince dirençli olmalıdır.
• Tabana iyi yapışan, her türlü hava şartına ve kar mücadelesi amacıyla yola
atılan tuza dayanıklı olmalıdır.
• Aşınmaya dayanıklı olmalıdır.
• Uygulamadan sonra yolun hemen trafiğe açılabilmesi için kuruma süresi kısa
olmalıdır.
• Sürüş güvenliği ve drenaj teknikleri nedeniyle yol sathında çok fazla kabarıklık
yapmaması gereklidir.
• Yol yüzeyinde kaplamayı bozucu etkisi olmamalıdır.
• İş ve çevre güvenliğinin sağlanması için işçi koruma ve çevre yasalarında
öngörülen yasaklı kimyasallar içermemelidir.
• İşaretleme malzemeleri depolanmaya yeterince elverişli olmalı ve kolay
işlenebilmelidir. |